Ankilozan Spondilit İşe Uygunluk Değerlendirmesi – Olgu Örneği

Ankilozan spondilit tanısı olan 40 yaşında erkek hasta için bizden işe girişte ya da halen çalışırken hekim olarak bu işe uygun olup olmadığına dair bir görüş istense nasıl bir değerlendirme süreci yapmak gerekir bunu özetlemeye çalışacağım.

1) Durum saptama: Olgunun klinik ve fonksiyonel durumu nedir?

Örneğin: Fizik muayene : Lomber fleksiyon 70 derece ağrılı, diğer bel hareketleri rom sonunda ağrılı ve kısıtlı. Oksiput-duvar testi 13 cm , el-yer testi 32 cm. Servikotorasik kifoz (+), lomber mr sonucu: Lomber lordoz hafif düzleşmiştir. L4-L5 İVD’de ılımlı diffüz bulging, Hoffman (-) . Kalça ROM’ları her yöne açık, ağrısız. FABERE ve FADIR sağda sakroileit lehine (+). Düz bacak germe ve çift bacak germe testi (-) Femoral sinir germe testi bilateral (-) olarak değerlendirmiş olalım.

ankilozan spondilit

Ankilozan Spondilit için hangi testleri ekleyebiliriz ?

Radyolojik değerlendirmeler bizlere hastalığın durumu ile ilgili mutlaka bir fikir veriyor ancak radyolojik bulgular olmadan da kişilerin yakınmaları (bel ağrısı, sabah tutukluğu, halsizlik, uyku kalitesinde bozulma, eklem hareket açıklıklarında azalma..gibi) olabileceği akılda tutulmalı ve kişinin beyanına güvenilmelidir.

Bu yakınmaları kantifiye etmek için elimizde bazı araçlarımız var. En sık kullandığımız öz değerlendirme ölçekleridir. Bunlar olgunun takibinde de yararlı olur. Rahatsızlık değerlendirme ölçeklerinden bahsetmiştim. Pek çoğu internette açık erişimde olan ölçeklerden kendinize uygun olanlarını seçebilirsiniz.

Resim 1-Görsel ağrı skalası (Visüel ağrı skalası-VAS)

Kas güçlerinin ölçümü noktasında özellikle yük taşıma işi olduğundan el kavrama kuvvetinin ölçülmesi önemli olacaktır. Dinamometre yardımıyla el kas gücü ölçümü yapılabilir.  Fizik muayenenin sistematik olarak tüm sistemlerin muayenesi olarak yapılması  ayırıcı tanıda, hastalığın izleminde ve ek sorunların tespitinde çok önemli bir basamaktır.

Bu noktada hastalığın izleminde eğer o duruma özel tanımlanmış rahatsızlık ölçekleri varsa kullanılması durumun daha spesifikleştirilmesinde katkı sağlayacaktır. Ankilozan spondilit için BASMİ, BASDAİ, BASFİ ölçekleri en sık kullanılan ölçeklerdir. Bu ölçeklerin hemen hepsi basit bir internet taraması ile erişilebilecek ölçeklerdir.

İş ve meslek hastalıkları uzmanları olarak burada katkı sunacağımız önemli bir basamak bulunmaktadır:

İŞ ANALİZİ basamağı

İŞ ANALİZİ: işin mümkün olan en homojen ve en küçük parçalara ayrılması ve bu parçaların risklerinin kalitatif veya kantitatif olarak ayrıntılı analiz edilmesidir. Bu bilgi işe uygunluk değerlendirmesinde genel yorumlardan duruma spesifik konularla ilgili özel yorumlara  ulaşmamızda en önemli araçlarımızdan biridir.

Olgumuza dönecek olursak;

Bu olgunun bize taşıma-paketleme işine uygun olup olmadığı danışılmış olsun, nasıl bir yol izleyelim?

Bizim olgumuz iş analizinde 3 ana task saptanmış olsun.

  1. Mal kabulu,
  2. Mal açma,
  3. Reyonlara mal yerleştirme,

Buna göre tanımlanan başlıca ergonomik riskler:

  • Ağır kaldırma (Günde Ort. 25 kg x 11 koli) , elektrikli transpalet itme-çekme (1 tonluk ürünü 10 metre kadar itme (haftada 3 kez).
  • Günde ortalama 1 saat baş üstü aktivite ile mal yerleştirme,
  • Günde ortalama 2 saat belden eğilme ile mal yerleştirme olarak tanımlamış olalım (bu bilgiler çalışandan alınan iş öyküsü, işyerinden elde edilecek risk değerlendirme ve ortam ölçüm sonuçları, işyerinden elde edilecek iş analizi sonuçları, JEM vb kalitatif risk değerlendirme yöntemleri, literatür bilgileri vb yerlerden elde edilebilir).

Olgunun ankilozan spondilit tanısı nedeniyle yaşam kalitesinde düşüş, fonksiyonelliğinde kötüleşme ve mobilitesinde azalma görülmüştür. Kavrama kuvveti normal değerlere yakın bulunmuştur. BASMI skorlamasına göre orta derecede fonksiyonel rahatsızlık mevcuttur. Değerlendirme sonrası, hastaya özgü ev egzersiz programı (mobilite, güçlendirme ve germe egzersizleri) oluşturulmuş ve 4 hafta sonra kontrol önerilmiştir. Egzersiz ile ağrının azaldığı bilinmektedir. Bu nedenle fizyoterapi bölümümüzle tanımladığımız egzersiz programına mutlak uyulması hastalığın tedavisinde önemli adımlardan biri olacaktır.

Yaptığı iş ile ilgili;

Mevcut çalışma düzeninde yapılacak iş modifikasyonu ile yürüyüş sürelerinin ve yoğunluğunun azaltılması, dinlenme aralarının arttırılması uygun olacaktır.

Omurgaya yük bindirecek raflardan ürün alma ve kasa kaldırma işleri sırasında ağırlık kaldırma hareketlerinden kaçınılmalıdır, bu noktada tam bir değer verebilmek mümkün olmadığından kaldırma hareketleri sırasında ağırlığın üst limitinin tanımlaması için kişinin öznel ifadesine göre ağır gelen miktarın sınır olarak alınması önerilmektedir.

Olgunun sigarayı genel olarak sağlıklılık düzeyini artıracağından mutlaka bırakması önerilir. Yukarıda verilen bilgiler tavsiye niteliği taşımaktadır. Yalnızca mevcut durumu tanımlar mutlak bir uygunluk ya da uygunsuzluk durumundan bahsetmek mümkün değildir. Olgunun kliniğimiz işe uygunluk birimi tarafından düzenli takibi (ilk kontrol 4 hafta sonra) önerilir. 

Tedavide biyolojik ajanlara başlanması durumunda işe uygunluk değerlendirmesi açısından mutlaka yeniden değerlendirilmesi gereklidir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.