İş Kazası Bildirimleri

İş Kasası nedir? İş Kazası nı kim bildirir? İş Kazası nı işyeri hekimi mi bildirir? İş Kazası olursa iş güvenliği uzmanı mı bildirir? İş Kazası sorumlusu kimdir?

İş kazası, işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olaydır.

İşyeri, mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren organizasyondur.

Bu tanımlara göre, işyerinde çalışan başına gelen ve çalışanı iş görmez (engelli) hale getiren her olay iş kazası olarak geçmektedir. Kanunun 14ncü maddesinde İş Kazaları, “işveren tarafından” Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu bildirim süresi kaza gerçekleştikten itibaren 3 gündür. 3 gün içinde Kuruma bildirimi yapılmayan kazalar için işverene ceza kesilir.

Ayrıca “sağlık hizmeti sunucuları” kendilerine gelen iş kazalarını en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdürler. Bu noktada, örneğin sağlık hizmet sunucusu tarafından bir iş kazasının, kuruma 5 gün sonra bildirilmesi; işveren tarafından bildirimin 3 günden daha geç yapabileceği anlamına gelmez. İşveren her halükarda kazanın oluş anından itibaren 3 iş günü içinde kuruma bilgi vermek zorundadır.

İşveren dilerse kaza bildirim görevini vekiline veya bu işle ilgilenebilecek başka herhangi birine devredebilir. Ancak bu görevlendirme, işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. (4857 sayılı İş Kanunu, 2nci Madde Tanımlar, İşveren Vekili)

İş Kazası Bildirimleri ve İşyeri Hekimleri ile İş Güvenliği Uzmanlarının durumları

İş Kazaları SGK’ya bu sayfadan bildirilmelidir. Sayfaya girebilmek için kullanıcı adı ve şifre işveren tarafından temin edilebilir ve iş kazalarını girmekle görevlendirilen yetkiliye verilebilir.

Bu yetki işyeri hekimine veya iş güvenliği uzmanına da verilebilir. Eğer böyle bir durum varsa iş kazaları işyeri hekimi ya da iş güvenliği uzmanı tarafından da girilebilir. Ancak bu şekilde görevlendirilmiş iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin “tam zamanlı” görevlendirilmiş olması ve tüm gün o işyeri sınırları içerisinde zamanını geçiriyor olması göz önünde bulundurulması gerekir. Aksi takdirde iş kazasından bihaber olma durumu da söz konusu olabilir.

iş kazası
İş Kazalarında İşyeri Hekimleri de Rol Oynar

Her ne kadar sorumluluk işverenin kendisinde olmaya devam etse de haftada bir kez uğradığınız bir işyeri için, bu bildirim yetkisi üstlenilecek bir görev değil. Mutlaka atlayabileceğiniz, bildirim için 3 günü geçirebileceğiniz kazalar olabilir. Bu durum uzun vadede can sıkıcı ve çözülemez sorun haline gelebilir.

Aslına bakarsanız ister işyeri hekimi, ister iş güvenliği uzmanı olun; sözleşmeniz gereği görevimiz işverene danışmanlık yapmaktır. Yani mevcut tehlikeleri değerlendirip (risk değerlendirmesi) alınması gereken önlemler ile ilgili işverene rehberlik etmek önceliğimizdir. Neticede bir iş kazası olayı varsa durumu isg profesyonelleri olarak işverene ve/veya vekiline bildiriyor; onların da Kuruma bildiriyor olması gerekir.

Pratikte İş Kazası Bildirimleri

İş Kazası bildirimleri, kitabi olarak yukarıda anlatıldığı gibi olsa da pratikte veya işyeri çalışma koşullarına gçre farklılık gösterebiliyor;

Mühalaye gerek olmayan kazalar

İlkyardım müdahalesine bile gerek olmayan hafif kazalar.

Hafif çarpma, vurma, sıyırma, burkulmalar… Göze veya buruna kaçan ancak yıkamayla geçen yabancı cisimler… Çok hafif derece yanma, kimyasalla temas durumları…

Herhangi bir işlem yapılmayabiliyor, görmezden gelinebiliyor, belki ramak kala raporu tutulabiliyor.

İlkyardımla Telafi Edilebilenler

Revirde basit tıbbi müdahale ile düzeltilebilen ve iş güç kaybına uğramayacağı öngörülen vakaalar.

Sert şekilde çarpma, vurma, düşme, sıyrılma, burkulma durumları. Göze veya buruna kaçan ancak revirde tespit edilerek basitçe çıkarılabilen yabancı cisimler. Hafif derece yanıklar, kimyasal temas durumları, basit yaralar…

Bu durumların iş kazasından sayılması gerekir. İyi yönetilemeyen bir durumda çalışana ilerde iş güç kaybı yaşatacak durumun öngörülebilme ihtimali hesap edilmeli. Örneğin, olayın sıcaklığı ile ciddiyeti anlaşılmayan hafif burkulmaların olaydan 2-3 gün sonra gün kayıplı aslında kırık/ydt olarak karşımıza çıkması olaya ilk müdahale eden ve karar verici pozisyondaki kişiler olarak biz işyeri hekimlerine güveni, “geçikmiş iş kazası bildirimi” nedeniyle firmanın cezası ödemesine sebep olacağımızdan dolayı, sarsabilir.

Revirde yaptığınız müdahale sonrası çalışanın işine devam edebileceğini düşünüyorsanız SGK ya bildirilmeyebiliyor. Belki ramak kala formu doldurulabilir. Olay sadece revirde kayıt altına alınıyor ve sonra kontrole çağrılarak takip edilebilir.

Hastaneye Sevk Edilmesi Gerekenler

Ciddi iş kazası yaralanmaları ve/veya uzun vadede (kaza sonrası 3-5 gün içinde) iş görmezliğe neden olabileceğini düşündüğümüz vakaalar.

Yüksekten düşme, kafa travması, şuur kaybı, ani başdönmesi, sert şekilde çarpma, vurma, düşme, sıyrık, kesi, açık yaralar, kırık şüphesi, kimyasal maruziyet, temas, göz problemleri, yanık, solunum problemleri, denge kayıpları, kanamalı durumlar, arrest, şok, koma…

Bir an önce hastane sevk ve sonucun takibi gerekir. Hastane durumu iş kazası olarak girmese bile, uzun vadede iş görmezlik durumu göz önünde bulundurularak işverene iş kazası olduğu “yazılı şekilde” bildirilmelidir.

Bazı durumlarda hastanedeki muayene ve tetkik sonucu ilgili uzman tarafından ciddi bir durum tespit edilmeyebiliyor. Böyle durumlarda hastanede de iş kazası raporu tutulmayabiliyor. Bu durumda işveren ihbara (kuruma bildirime) da gerek duymayabilir.

İstisnai Durumlar ve İSG Profesyonelleri Tarafından Alınması Gereken Tedbirler

Çalışanların hayatını etkileyecek durumları tespit edip alınması gereken önlemleri işverene bildirmek kanunen isg profesyonellerinin görevidir. Böyle bir durumun tespiti olduğunda işverene yazılı bildirim yapılması gerekir. Eğer işveren yapılan bildirime yönelik herhangi bir tedbir almıyorsa bu bildirim belirli aralıklarla tekrarlanır. Eğer hala tedbir almıyorsa makul sürede(?) Bakanlığa bildirmek yine isg profesyonellerinin görevidir.

İşverene iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı, görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir. Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur. Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanınca, Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir. Bildirim yapmadığı tespit edilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belgesi üç ay, tekrarında ise altı ay süreyle askıya alınır. Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz. Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir.

6331 sayılı İSG Kanunu, Madde 8: İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları; 2nci bend

İş kazalarındaki sorumluluk daha çok iş güvenliği ile alakalı da olsa işyeri hekimlerinin vereceği kararlar ve yapmış olduğu muayeneler de bağlayıcı olabilir. Bu duruma dikkat etmek, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak dirsek dirseğe temas halinde çalışmak gerekir. Risk değerlendirmeleri esnasında bu ekip arasına operasyonu da dahil ederek gayet güzel ve etkin bir risk değerlendirmesi ortaya çıkarabilirler.

Herkese kazasız ve belasız bir ömür dilerim.

Dr. Fatih Hakan ÇAM

0 Comments on “İş Kazası Bildirimleri”

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.