İşyerinde Gürültü ve Kulaklık Seçimi

Ortamda gürültünün bulunması işitme ile ilgili problemler yaratır. Bu problemler aniden veya daha sinsice kronik olarak gelişebilir. İşten kaynaklı (mesleki) işitme problemlerinin maruziyet süresi ortamdaki gürültü seviyesine göre değişmektedir.

İşitme kaybı her seviyedeki uzun süreli ses maruziyeti sonucu gelişebilir. Ancak yapılan bilimsel araştırmalar ve güncel mevzuatımızın ön gördüğü şekilde 87 dB ve üzeri maruziyetler çok risklidir. Gürültülü işler yönetmeliğine göre ise;

  • 80 dB (en düşük maruziyet eylem değeri) ve üzeri ise işveren, kulak koruyucu donanımları çalışanların kullanımına hazır halde bulundurur.
  • 85 dB (en yüksek maruziyet eylem değeri) ulaştığında ya da bu değerleri aştığında, işveren kulak koruyucu donanımların çalışanlar tarafından kullanılmasını sağlar ve denetler.
  • 87 dB’i (maruziyet sınır değeri) aşamaz. İşveren maruziyeti bu sınır değerlerin altına indirmek amacıyla gerekli tedbirleri derhal alması gerekir. Bunun için öncelikle maruziyet sınır değerlerinin (87 dB) aşılmasının nedenleri belirlenmeye çalışılmalıdır. Ayrıca bunun tekrarını önlemek amacıyla, koruma ve önlemeye yönelik tedbirleri gözden geçirerek alınması gereken tedbirler yeniden belirlenmelidir.

Desibel (dB) nedir?

İnsan kulağının işitebileceği en düşük ses seviyesi yani sessizlik O (sıfır) dB’dir. Bu seviyenin 10 kat fazlası 10 dB, 100 kat fazlası 20 dB, 1000 kat fazlası 30 dB’dir ve böyle artarak gider.

Desibel, halihazırda ses seviyelerinin veya fiziksel iki değerin (gürültü, sinyal, voltaj, elektromanyetik dalga vb.) tanımlanmasında kullanılan logaritmik ölçü birimine denir.

Desibel ifadesi günümüzde daha çok gürültünün seviyesini belirlemede kullanılır. Bu seviyeleri birçok araç (bilgisayar, telefon, yazılım vb.) yardımıyla yapabileceğimiz gibi hassas sonuçlar alabileceğimiz sırf bu ölçümleri yapması için geliştirilen ‘Desibelmetre’ adında ölçüm cihazları da mevcut olmaktadır. 

İşyerinde Gürültü Tespiti

İşyerinde yapılan risk değerlendirmesine göre gürültü maruziyeti olduğu düşünülen yerlerde “ortamda GÜRÜLTÜ ölçümü” sağlıklı bir veri sağlamayacağı için çalışanlara GÜRÜLTÜ “kişisel maruziyet ölçümü” yapılması uygun olur. Bu ölçümü aynı ortamda çalışan herkese yaptırabileceğiniz gibi aynı ortamda çalışanlar arasından örneklem yaparak da ölçüm yaptırabilirsiniz.

Gürültülü olduğunu düşündüğünüz ortamda işyerini maddi anlamda zora sokacak sayıda çalışan varsa örneklem yolunu tercih edebilirsiniz. Aksi takdirde herkese ölçüm yaptırmak en sağlam yol olur.

Gürültü riski bulunan ortamda herkese kişisel gürültü maruziyet ölçümü yaptırıldıysa ayrıca ortamda gürültü ölçümü yaptırmaya gerek yoktur.

Ölçüm sonuçlarına göre maruziyet tespit edilen çalışanlar veya ortamlar için yukarda bahsedilen tedbirler ile KKD kullanımı önerilmelidir.

KKD olarak Kulaklık Seçimi

85 dB’e kadar kulaklık kullandırmak şart/zorunlu değildir. Ancak 85 dB altında yine de endüstitriyel işitme kaybı olmayacağı anlamına gelmez! Dolayısıyla kulaklık kullanımı için 85 dB maruziyet beklenmeden de kullandırılabilir.

Diğer taraftan ölçüm sonuçlarıyla 85 dB üzerinde bir durum tespit edildiyse mutlaka kulaklık kullandırılmalıdır. Bu kulaklığın nasıl bir kulak olması gerektiğine iş güvenliği uzmanı ve iş yeri hekimi beraber karar verir. Kulaklıklar işveren tarafından temin edilmelidir. Sadece temin etmek değil, kulaklık kullanması gereken çalışanlara teslim edilerek, kullanımının da TAKİP EDİLMESİ gerekir. Kulaklık kullanımının takibi işverenin yükümlülüğündedir. (Gürültülü işler Yönetmeliği 9ncu Madde, 1nci fıkra (c) bendi)

Hangi Tip Kulaklık?

Kulaklıklar ve çeşitleri, KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ekinde belirtildiği üzere;

  1. Kulak tıkaçları ve benzeri cihazlar
  2. Tam akustik baretler
  3. Endüstriyel baretlere uyan kulaklıklar
  4. Düşük frekanslı kapalı devre haberleşme alıcısı olan kulak koruyucuları
  5. İç haberleşme donanımlı kulak koruyucuları şeklinde sınıflandırılmıştır.

Bunun dışında standardizasyon olarak:

  • EN 352-1 Ses kesici Kulaklık için standart.
  • EN 352-2 Kulak tıkaçları için.
  • EN 352-3 Barete takılabilir kulaklıklar için.
  • EN352-4 İletişimli kulaklıklar için.
  • EN 352-5 Aktif gürültü kontrolü yapan kulaklıklar için.
  • EN 352-6 Elektrikli ses girişi olan kulaklıklar için.
  • EN352-7 İletişimli kulaklıklar için standart bulunmaktadır.

Kullanım Tipine Göre Kulaklıklar:

View this post on Instagram

İşyerinde Gürültü ve Kulaklık Seçimi

A post shared by iş sağlığı (@issagligi) on

Kulaklık seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Nokta: SNR

SNR İngilizce “Simplified Noise Level Reduction” yada “Single Number Rating” olarak bilinen gürültü azaltma derecesi diyebileceğimiz cümlenin kısaltılmış halidir. Çoğunlukla farklı gürültü koruyucu ekipmanları karşılaştırma için kullanılır. Basit bir şekilde anlatacak olursak şu şekilde hesaplanır:

Gürültü Seviyesi             101 dB
Kulak Koruyucu SNR           -25 dB 
Kulağa gelen gürültü          76 dB 

Gürültü nedenli işitme kayıplarını engellemek için amaç çalışanın kulağını gürültünen minimum etkileyecek şekilde korumak olsa da çoğu işyeri iş ortamındaki ses ve ikaz/alarm seslerinden çalışanı yalıtmak istemezler. Aksi takdirde işlek bir hatta iş kazaları kaçınılmaz olur. Bu noktada işyerinde gürültü maruziyet ölçümü sonrası kulaklık seçimi yaparken çalışanın ortamdaki sesi almasını yüzde yüz kesmeye gerek yoktur. İlgili yönetmeliğe göre “en düşük maruziyet eylem değeri olan 80 dB altına indirecek seviyede bir kulaklık da seçilebilir.

Bunu sağlamak içinse tüm Kulak Koruyucu KKD’lerin etiketleri üzerinden yazan SNR değeri dikkate alınarak basit hesapla uygun bir kulaklık seçimi yapılabilir.

Sorularınız için yorum yapabilir veya bu sayfadan direk mesajlarınızı iletebilirsiniz.

Dr. Fatih Hakan ÇAM

0 Comments on “İşyerinde Gürültü ve Kulaklık Seçimi”

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.